SIMULATION MODELING OF DATA INTEGRITY VIOLATIONS IN INTELLIGENT SOCIAL SYSTEMS

Laula Zhumabayeva; Maksym Orynbassar; Bekezhan Zhumazhan; Meruert Akberdiyeva

doi:10.26577/jpcsit202547

Автор(и)

Laula Zhumabayeva Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan https://orcid.org/0009-0008-7325-8877 (неавтентифікований)
Maksym Orynbassar Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan https://orcid.org/0009-0005-2834-4635 (неавтентифікований)
Bekezhan Zhumazhan Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan https://orcid.org/0009-0008-3401-1812 (неавтентифікований)
Meruert Akberdiyeva Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan https://orcid.org/0009-0008-6913-6906 (неавтентифікований)

DOI:

https://doi.org/10.26577/jpcsit202547

Ключові слова:

intelligent social systems, simulation modeling, data integrity, cognitive attacks, information distortions, agent-based modeling

Анотація

Мақалада электрондық деректердің тұтастығы мен құпиялылығын қамтамасыз ету мәселелері Kyber және Dilithium посткванттық криптографиялық алгоритмдерін қолдану негізінде қарастырылады. Кванттық есептеулердің дамуы дәстүрлі криптографиялық әдістердің (RSA, ECC) тұрақтылығын әлсіретіп, ақпараттық жүйелердің қауіпсіздігіне жаңа қауіптер туғызуда. Бұл мәселе мемлекеттік платформалар, қаржы қызметтері, білім беру экожүйелері мен интеллектуалдық әлеуметтік жүйелер үшін өзекті болып табылады.

Kyber (шифрлау және кілт алмасу үшін) және Dilithium (цифрлық қолтаңба үшін) алгоритмдері NIST ұйымы ұсынған посткванттық стандарттарға жатады. Оларды қолдану кванттық шабуылдарға төзімділікті арттырып, электрондық транзакциялардың тұтастығын қамтамасыз етеді және цифрлық өзара әрекеттесудің қатысушыларының сенімді аутентификациясын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Мақалада посткванттық алгоритмдерді сенімді электрондық жүйелер инфрақұрылымына — электрондық дауыс беру, мемлекеттік тізілімдер, цифрлық құжат айналымы және бұлттық сақтау жүйелеріне — біріктіру мәселелеріне ерекше назар аударылады. Kyber және Dilithium алгоритмдерінің үйлесімділігі негізінде құрылған архитектуралар деректердің тек сыртқы әсерден қорғалуын ғана емес, сонымен қатар олардың түпнұсқалылығын, дұрыстығын және сәйкестігін өмірлік циклы бойында тексеруге мүмкіндік береді.

Осылайша, посткванттық криптографиялық алгоритмдерді енгізу қауіпсіз цифрлық экожүйелерді дамыту мен жаңа цифрлық сенім парадигмасын қалыптастырудың негізгі бағыты болып табылады.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Біографії авторів

автор Laula Zhumabayeva, афіліація Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan

Laula Zhumabayeva, PhD.Dr. Laula Zhumabayeva is an Associate Professor at Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering (Aktau, Kazakhstan, laula1.zhumabayeva@yu.edu.kz.She holds a PhD degree and has extensive academic and research experience in information technologies and digital systems. Her research interests include information security, digital transformation, intelligent systems, and the application of modern cryptographic methods in educational and governmental infrastructures. Dr. Zhumabayeva is the author of multiple scientific publications and actively participates in national and international research projects. ORCID iD: 0009-0008-7325-8877.
автор Maksym Orynbassar, афіліація Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan

Maksym Orynbassar is a researcher and lecturer at the Faculty of Computer Sciences and Artificial Intelligence, Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering (Aktau, Kazakhstan). He holds a Master’s degree in Technical Sciences and is actively involved in research and applied projects related to artificial intelligence, post-quantum cryptography, digital trust, and secure information systems. His academic interests focus on data integrity, cybersecurity, intelligent social systems, and the development of secure digital ecosystems. He is the corresponding author of this study. ORCID iD: 0009-0005-2834-4635
автор Bekezhan Zhumazhan, афіліація Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan

Bekezhan Zhumazhan is a researcher at Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering (Aktau, Kazakhstan). He holds a Master’s degree in information technologies and has experience in applied research related to data processing, system analysis, and information security. His research interests include cryptographic technologies, secure data architectures, and digital platforms for educational and governmental systems. ORCID iD: 0009-0008-3401-1812
автор Meruert Akberdiyeva, афіліація Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering, Aktau, Kazakhstan

Meruert Akberdiyeva is a Master’s student at Sh. Yessenov Caspian University of Technology and Engineering (Aktau, Kazakhstan). Her academic and research interests include digital ecosystems, cloud technologies, data protection methods, and the integration of modern security mechanisms into distributed information systems. She participates in research activities related to secure digital platforms and applied studies in information security. ORCID iD: 0009-0008-6913-6906