SHORT-TERM BUS PASSENGER DEMAND FORECASTING USING MACHINE LEARNING: A CASE STUDY OF ROUTE №50 IN ASTANA
DOI:
https://doi.org/10.26577/jpcsit20253205Ключові слова:
Public transport demand forecasting, Bus passenger flow, CatBoostRegressor, Machine learning, Traffic congestion, Weather impact, Feature engineering, Urban transit operationsАнотація
Осы зерттеуде машиналық оқыту негізінде қысқа мерзімді автобус жолаушыларының ағынын болжаудың әдісі ұсынылды, әсіресе Астана қаласындағы № 50 бағытты мысалға ала отырып. Қалалардың қарқынды дамуы мен көлік мәселелерінің артуын ескере отырып, автобусқа деген сұранысты дәл болжау ресурстарды тиімді бөлуге, қызмет сапасын арттыруға және жолаушылардың қанағаттанушылығын жоғарылатуға маңызды қадам болып табылады. Зерттеу бірнеше дереккөзден алынған мәліметтерді біріктіреді: көлік компаниясынан жиналған жолаушылар ағыны туралы ақпарат, 15 минуттық интервалмен алынған жол қозғалысының көрсеткіштері және ауа райы жағдайлары; сондай-ақ CatBoostRegressor алгоритмі негізінде әзірленген болжау моделі ұсынылды. Мәліметтер 2024 жылғы желтоқсан айында бір апта бойы жиналып, жалпы 9 819 жолаушылар қозғалысы жазбасын және 22 111 отыруды қамтыды. Зерттеу нәтижелері бойынша модель «A→B» және «B→A» бағыттары үшін тиісінше 2 920 және 2 516 RMSE мәндерімен жоғары дәлдікті көрсетті, әртүрлі уақыттар мен орындардағы сұраныс құрылымын дәл бейнеледі. Белгілердің маңыздылығын талдау аялдама орналасуы, күн кезіндегі уақыт және жол кептелісі сияқты факторлардың автобусқа деген сұранысқа айрықша әсер ететінін көрсетті. Аталған нәтижелер қатаң қысқы және кептелісті қалалық жағдайда автобустарды динамикалық бөлу мен кестені оңтайландыру үшін негіз болады. Бұл зерттеу шектеулі тарихи деректер жиынтығымен эволюцияланатын қалалық ортаға бейімделетін ресурсоэффективті болжау шешімін жасап, әдебиеттегі маңызды олқылықтарды жояды.





