Қазақтың дәстүрлі тағамдарының бейнелерін CNN көмегімен жіктеу

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.26577/jpcsit20253204

Ключові слова:

қазақ тағамдары, тағам кескінін классификациялау, конволюциялық нейрондық желілер, трансферлік оқыту, мәдени мұраны сақтау, диеталық бағалау, кескіндер деректер жиынтығы

Анотація

Семіздік – денсаулыққа үлкен қауіп төндіретін жаһандық мәселе болып бара жатыр. Бұл эпидемияға қарсы күресте тиімді тамақтану тәртібін басқару өте маңызды. Қазақстанда дәстүрлі тағамдар мәдениеттің ажырамас бөлігі болғанымен, тамақтану әдеттерін талдауға арналған толыққанды деректер мен құралдар жеткіліксіз. Біз компьютерлік көру технологияларындағы жетістіктерді пайдалана отырып, дәстүрлі қазақ тағамдарының суреттерін автоматты түрде жіктейтін конволюциялық нейрондық желі (CNN) негізіндегі әдісті әзірледік. 22 санаттағы қазақ тағамдарының 9 577 суретін қамтитын жаңа деректер жинағын жасап, бірнеше CNN модельдерін оқытып, бағаладық. Ең жақсы нәтижені (fine-tuned DenseNet121 моделі) топ-1 классификация дәлдігі 95% көрсетті. Бұл нәтижелер тағамды тану арқылы тамақтануды бақылау, тағамдық бағалау және мәдени мұраны сақтау мүмкіндіктерін көрсетеді. Сонымен қатар, дайын модель Telegram чат-ботына енгізіліп, пайдаланушылардың сурет жүктеу арқылы тағамдарды нақты уақыт режимінде анықтауына мүмкіндік берді.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Біографії авторів

  • автор Ілияс Махатбек, афіліація Қазақстан-Британ техникалық университеті

    Iliyas Makhatbek is a Master's student in Software Engineering at Kazakh-British Technical University (Almaty, Kazakhstan, il_makhatbek@kbtu.kz). His research interests include computer vision, deep learning, and applications of machine learning in image classification tasks.

  • автор Сымбат Қабдрахова, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

    Kabdrakhova Symbat, PhD in Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor at Al-Farabi Kazakh National University (Almaty, Kazakhstan, symbat2909.sks@gmail.com).

Завантаження

Опубліковано

2025-06-27